İş güvenliği dünyasında, özellikle el koruma ekipmanları söz konusu olduğunda en çok kafa karışıklığı yaratan konulardan biri kesilme direnci standartlarıdır. Bir eldivenin üzerindeki rakamlar ve harfler, kullanıcının güvenliği ile doğrudan ilişkilidir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte materyallerin karmaşıklaşması, eski test yöntemlerinin yetersiz kalmasına ve daha hassas ölçüm yapan sistemlerin devreye girmesine neden olmuştur. Bu noktada karşımıza iki temel yöntem çıkar: Coupe Testi ve TDM Testi. Bu makalede, bu iki yöntem arasındaki temel farkları, neden iki farklı teste ihtiyaç duyulduğunu ve doğru eldiven seçiminde bu verilerin nasıl okunması gerektiğini detaylandıracağız.

Kesilme Direnci Testi Neden Önemlidir?

Endüstriyel çalışma alanlarında, keskin metal parçalar, cam kenarları, bıçaklar ve yüksek devirli kesici aletler çalışanların elleri için sürekli bir tehdit oluşturur. El yaralanmaları, iş kazaları arasında en sık rastlanan ve iyileşme süreci en maliyetli olan kategorilerden biridir. İşte bu noktada kesilme direnci testi hayati bir rol oynar; çünkü bir eldivenin sadece “kesilmeye dayanıklı” olduğunu söylemek yeterli değildir; hangi seviyede ve hangi koşullarda dayanıklı olduğunun bilimsel verilerle kanıtlanması gerekir.

Doğru test yöntemiyle belirlenmiş bir koruma seviyesi, işverene risk yönetimi konusunda rehberlik ederken, çalışana da kendini güvende hissedeceği ekipmanı sağlar. Yanlış seçilen bir eldiven, koruma sağladığı sanılarak en tehlikeli işlerde kullanılabilir ve bu da geri dönülemez yaralanmalara yol açabilir. Bu testlerin temel amacı, farklı materyallerin (nitril, lateks, HPPE, cam elyafı veya çelik örgü gibi) keskin nesnelere karşı gösterdiği mukavemeti standardize ederek küresel bir güvenlik dili oluşturmaktır.

EN388 Standardında Kesilme Direnci Nasıl Ölçülür?

Avrupa standardı olan EN388, mekanik risklere karşı koruyucu eldivenlerin performansını belirleyen ana çerçevedir. Bu standart kapsamında eldivenler aşınma, kesilme, yırtılma ve delinmeye karşı test edilir. Kesilme direnci ölçümü ise tarihsel süreçte evrim geçirmiştir. Günümüzde EN388:2016 revizyonu ile birlikte iki farklı ölçüm metodu yan yana kullanılmaktadır. Bu karma yapının temel sebebi, modern eldivenlerde kullanılan ve bıçakları köreltebilen yüksek performanslı liflerin ortaya çıkışıdır.

Ölçüm süreci, eldiven kumaşından alınan numunelerin kontrollü bir laboratuvar ortamında belirli kuvvetler altında kesilmeye maruz bırakılmasıyla gerçekleştirilir. Test sonuçları, eldivenin mekanik risk skorunu belirleyen piktogramın altındaki rakam ve harflerle ifade edilir. Geleneksel Coupe Testi rakamla (1-5 arası), modern TDM Testi ise harfle (A-F arası) gösterilir.

1–5 Kesilme Seviyesi Ne Anlama Gelir?

Coupe Testi olarak bilinen bu yöntem, döner bir bıçağın eldiven numunesi üzerinde sabit bir ağırlık (genellikle 5 Newton) altında ileri geri hareket ettirilmesiyle yapılır. Buradaki temel ölçüt “indeks” değeridir. Bıçağın eldiven kumaşını kesmesi için gereken tur sayısı, standart bir kontrol kumaşının kesilmesi için gereken tur sayısına oranlanır. Elde edilen bu oran, eldivenin 1’den 5’e kadar olan performans seviyesini belirler.

• Seviye 1: Minimum koruma, düşük riskli montaj işleri.
• Seviye 2-3: Orta derece koruma, genel paketleme veya hafif metal işleri.
• Seviye 4-5: Yüksek koruma, ancak bu seviye artık Coupe Testi için tartışmalıdır.

Eğer eldiven kumaşı, test sırasında kullanılan döner bıçağı köreltiyorsa (örneğin içinde cam elyafı veya paslanmaz çelik tel varsa), Coupe Testi sonuçları yanıltıcı olabilir. Bıçak köreldiği için eldiven aslında olduğundan daha dayanıklıymış gibi görünebilir. Bu durum “Blunting” (körelme) etkisi olarak adlandırılır ve bu noktada TDM testi zorunlu hale gelir.

TDM Testi Hangi Standarda Dayanır?

TDM Testi, adını testi gerçekleştiren cihaz olan “Tomodynamometer”dan alır ve ISO 13997 standardına dayanmaktadır. EN388:2016 güncellemesi ile bu test, özellikle yüksek dirençli eldivenler için en güvenilir yöntem olarak kabul edilmiştir. Coupe testinden farklı olarak burada bıçak dönmez; düz bir jilet bıçak, numune üzerinde tek bir hareketle (çekme) geçer. Her testte yeni ve keskin bir bıçak kullanılır, böylece “körelme” faktörü tamamen ortadan kaldırılır.

Bu testte temel amaç, kumaşı tam olarak 20 mm’lik bir mesafede kesmek için gereken “kuvveti” (Newton cinsinden) bulmaktır. Cihaz, farklı ağırlıklar uygulayarak kumaşın kaç Newton güce kadar dayandığını hassas bir şekilde ölçer. Bu yöntem, özellikle ağır sanayi, cam işleme ve metal parça üretimi gibi yüksek riskli alanlarda kullanılan eldivenlerin gerçek kapasitesini belirlemek için altın standarttır.

A–F Kesilme Seviyesi Nasıl Belirlenir?

ISO 13997 (TDM) testi sonucunda elde edilen Newton değeri, eldivenin A’dan F’ye kadar olan harf notunu belirler. Bu skalada “A” en düşük, “F” ise en yüksek koruma seviyesini temsil eder. Seviyelerin Newton karşılıkları genel olarak şu şekildedir:

• A Seviyesi: ≥ 2 Newton (Hafif riskler)
• B Seviyesi: ≥ 5 Newton (Düşük-orta riskler)
• C Seviyesi: ≥ 10 Newton (Orta seviye riskler, cam ve metal montajı)
• D Seviyesi: ≥ 15 Newton (Yüksek riskler)
• E Seviyesi: ≥ 22 Newton (Çok yüksek riskli keskin nesneler)
• F Seviyesi: ≥ 30 Newton (Maksimum koruma, ağır metal kesimi)

Bu harf sistemi, kullanıcının eldivenin gerçek kapasitesini çok daha net anlamasını sağlar. Eğer bir eldiven üzerinde “EN388 4X42C” gibi bir kod görüyorsanız, buradaki “X” işareti Coupe testinin bıçak körelmesi nedeniyle uygulanmadığını veya geçersiz sayıldığını, “C” harfi ise kesilme direnci testi sonucunda eldivenin en az 10 Newton kuvvete dayandığını gösterir.

Sonuç olarak, Coupe testi (1-5) daha çok genel amaçlı ve düşük riskli eldivenler için bir fikir verirken; TDM testi (A-F), modern ve yüksek korumalı eldivenlerin performansını ölçen, hata payı düşük, profesyonel bir yöntemdir. Çalışma ortamınızdaki risk analizine göre bu değerleri doğru okumak, iş kazalarını önlemede atılacak en büyük adımdır.

İş sağlığı ve güvenliği standartlarına tam uyumlu, en zorlu testlerden başarıyla geçmiş yüksek performanslı eldiven seçeneklerimizle Activehand, el koruma çözümlerinde güvenilir partneriniz olmaya devam ediyor.