İş güvenliği dünyasında, bir çalışanın en değerli araçları elleridir. Endüstriyel alanlarda, inşaat şantiyelerinde veya lojistik operasyonlarında karşılaşılan risklerin büyük bir kısmı mekanik kaynaklıdır. İşte bu noktada, bir iş eldiveninin sadece “eldiven” olmaktan çıkıp profesyonel bir koruyucu ekipman (KKD) haline gelmesini sağlayan temel kriter, uluslararası kabul görmüş sertifikalardır. Bu sertifikaların başında gelen EN388 standartları, eldivenlerin mekanik risklere karşı dayanıklılığını ölçen ve kullanıcıya eldivenin performansı hakkında somut veriler sunan hayati bir parametredir. Bir eldivenin avuç içinde veya bilek kısmında gördüğünüz o küçük çekiç amblemi ve altındaki rakamlar, aslında bir işçinin yaralanma ile işine güvenle devam etmesi arasındaki ince çizgiyi temsil eder.

EN388 Standardı Nedir?

EN388 standardı, koruyucu eldivenlerin aşınma, kesilme, yırtılma ve delinme gibi fiziksel ve mekanik etkilere karşı performansını belirleyen Avrupa standartlar dizisidir. İlk olarak 2003 yılında yürürlüğe giren bu standart, teknolojinin gelişmesi ve yeni nesil yüksek performanslı liflerin (HPPE, Kevlar vb.) üretilmesiyle birlikte 2016 yılında ciddi bir revizyona uğramıştır. Bu güncel haliyle standart, sadece temel mekanik dirençleri ölçmekle kalmaz, aynı zamanda darbe koruması ve yüksek seviyeli kesilme direnci gibi detayları da kapsar.

Bir eldivenin bu standarda sahip olması, onun bağımsız laboratuvarlarda zorlu testlerden geçtiği anlamına gelir. Testler sırasında eldiven numuneleri, standartlaştırılmış aşındırıcı yüzeylere, keskin bıçaklara ve delici uçlara maruz bırakılır. Sonuçlar, belirli performans seviyeleriyle (genellikle 1’den 4’e veya 5’e kadar) ifade edilir. Bu standart, hem işverenler için yasal bir uyumluluk belgesi hem de çalışanlar için hangi ortamda hangi ekipmanı kullanacaklarına dair en güvenilir yol haritasıdır.

EN388 Kodları Ne Anlama Gelir?

Eldiven üzerindeki piktogramın altında yer alan rakamlar ve harfler birer şifre gibidir. Bu kodlar sırasıyla eldivenin hangi alanda ne kadar güçlü olduğunu gösterir. Modern EN388:2016 standardına göre bu dizilim genellikle 4 rakam ve 2 harften (isteğe bağlı darbe testi dahil) oluşur. Örneğin, “4X42CP” gibi bir kod, eldivenin aşınmada en üst düzeyde olduğunu, ancak döner bıçaklı kesilme testinden muaf tutulup TDM kesilme testine girdiğini anlatır. Bu kodları doğru okumak, yapılan işin risk analizine en uygun ekipmanı seçmek için elzemdir.

Aşınma, Kesilme, Yırtılma, Delinme Değerleri

Mekanik dirençler dört ana başlık altında toplanır ve her biri farklı bir fiziksel zorlamayı temsil eder:

• Aşınma Direnci (0-4): Eldiven malzemesinin zımpara kâğıdı gibi aşındırıcı bir yüzey altında kaç devir dayandığını ölçer. 4. seviye, eldivenin yoğun sürtünme içeren işlerde (inşaat malzemesi taşıma gibi) uzun ömürlü olduğunu gösterir.
• Kesilme Direnci- Coupe Test (0-5): Döner bir bıçağın eldiven kumaşını kesmesi için gereken çevrim sayısını esas alır. Eğer eldiven yüksek dirençli lifler içeriyorsa bıçak köreleceği için bu test yerine TDM testi tercih edilir.
• Yırtılma Direnci (0-4): Eldivenin var olan bir yırtığın büyümesine karşı gösterdiği direnci ifade eder. Özellikle hareketli parçalarla çalışırken veya keskin metal kenarlara takılma riskinde bu değer kritiktir.
• Delinme Direnci (0-4): Standart bir çivinin veya sivri bir nesnenin eldiven yüzeyinden geçmesi için gereken kuvveti (Newton cinsinden) ölçer. Cam kırıkları veya ince metal çapakları ile çalışanlar için bu değer hayati önem taşır.

EN388 Seviyeleri ve TDM Kesilme Testi

2016 revizyonu ile hayatımıza giren en önemli yenilik, “TDM-100” kesilme testidir. Geleneksel döner bıçak testi, modern teknik dokumalarda yanıltıcı sonuçlar verebildiği için ISO 13997 standardına dayanan bu yeni yöntem geliştirilmiştir. Bu testin sonucu, piktogramın altındaki 5. karakter olan A’dan F’ye kadar bir harfle gösterilir.

• A Seviyesi: Hafif kesilme riski (Paketleme, montaj).
• C ve D Seviyesi: Orta ve yüksek risk (Metal işleme, otomotiv).
• F Seviyesi: En yüksek kesilme riski (Cam sanayii, keskin metal levhalar).

Ayrıca, kodun sonundaki “P” harfi, eldivenin darbe koruma testinden (Impact Protection) başarıyla geçtiğini, yani el sırtındaki korumaların darbeyi absorbe edebildiğini kanıtlar.

Sektöre Göre Doğru Eldiven Seçimi

Her iş kolunun kendine has riskleri vardır ve “her işe uygun tek bir eldiven” kavramı iş güvenliğinde bir yanılgıdır. Seçim yaparken şu kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:

• Lojistik ve Depolama: Bu sektörde aşınma direnci ön plandadır. Sürekli koli taşıma ve paketleme yapıldığı için EN388 aşınma seviyesi 3 veya 4 olan nitril kaplı eldivenler tercih edilmelidir.
• Otomotiv ve Metal İşleri: Keskin sac metal ve yağlı parçalar söz konusu olduğunda, TDM kesilme seviyesi en az ‘C’ veya ‘D’ olan, aynı zamanda yağ itici özelliği bulunan modeller seçilmelidir.
• İnşaat ve Altyapı: Hem delinme hem de yırtılma direncinin yüksek olması gerekir. Ayrıca darbe riski varsa, koruyucu pedli modeller (P işaretli) kullanılmalıdır.
• Hassas Montaj: Elektronik veya küçük parça montajında, EN388 değerleri orta seviyede olsa da el becerisini kısıtlamayan, 15 veya 18 gauge inceliğindeki eldivenler uygundur.

Yanlış Eldiven Kullanımının Riskleri

Yanlış eldiven seçimi, hiç eldiven kullanmamaktan bazen daha tehlikeli olabilir. Çünkü yanlış ekipman kullanıcıya “sahte bir güvenlik hissi” verir. Örneğin, sadece 1. seviye kesilme direncine sahip bir eldivenle cam taşımak, ciddi iş kazalarına ve kalıcı yaralanmalara davetiye çıkarır.

1. İş Kazası Riskleri: Kesilme direnci düşük eldivenler derin laserasyonlara; delinme direnci zayıf olanlar ise enfeksiyon riski taşıyan yaralanmalara yol açar.
2. Maliyet Kayıpları: İşe uygun olmayan eldivenler hızla yırtılır veya aşınır. Bu durum, KKD maliyetlerinin artmasına ve sürekli yeni ekipman tedariği gereksinimine neden olur.
3. Verimlilik Düşüşü: Çalışan, ekipmanına güvenmediğinde daha yavaş hareket eder veya eldiven rahatsız ediciyse onu çıkararak risk altında çalışmaya devam eder.
4. Yasal Sorumluluk: Risk analizine uygun EN388 seviyesine sahip eldiven tedarik etmemek, olası bir kazada işvereni ağır yasal yükümlülükler altında bırakabilir.

İş sahasındaki verimliliği artırmanın ve çalışan sağlığını korumanın yolu, kullanılan ekipmanın teknik detaylarını iyi bilmekten geçer. Doğru analiz edilmiş riskler ve bu risklere tam yanıt veren EN388 standartları ile donatılmış ürünler, profesyonel iş hayatının vazgeçilmez bir parçasıdır. Siz de iş güvenliği süreçlerinizde en yüksek performansı hedefliyorsanız, kalite ve güvenin adresi olan Activehand ürünleri ile ellerinizi her türlü mekanik riske karşı tam koruma altına alabilirsiniz.